نوشته‌ها

Disc Bulging یا برجستگی دیسک: علائم، تشخیص و راهکارهای درمانی موثر برای رهایی از درد دیسک کمر و گردن

چرا بالجینگ دیسک مهم است؟

درد کمر و گردن یکی از شایع ترین مشکلات سلامتی در دنیای امروز است. در بسیاری از موارد، ریشه این دردها به ساختار های ستون فقرات، به ویژه دیسک های بین مهره ای، باز می گردد. یکی از مشکلات شایع در بین بیماری های ستون فقرات، بالجینگ دیسک (Disc Bulging) یا برجستگی دیسک است. اما بالجینگ دیسک دقیقا چیست و چگونه می توان آن را مدیریت کرد؟ این مقاله به طور کامل شما را با این عارضه، روش های درمانی و تغییرات سبک زندگی مورد نیاز آشنا می کند.

بالجینگ دیسک چیست و با فتق دیسک چه تفاوتی دارد؟

ستون فقرات ما از مهره هایی تشکیل شده که توسط دیسک هایی ژله ای محافظت می شوند. این دیسک ها مانند کمک فنر عمل کرده و ضربه گیر ستون فقرات هستند.

ساختار آناتومی دیسک ستون فقرات شامل پالپوز و فیبروز
ساختار آناتومی دیسک ستون فقرات شامل پالپوز و فیبروز

تعریف بالجینگ دیسک

بالجینگ دیسک (برجستگی دیسک) زمانی رخ می دهد که لایه بیرونی دیسک (حلقه فیبروز) ضعیف شده و محتوای داخلی (هسته پالپوز) شروع به بیرون زدن یا باد کردن به شکل یک تایر پنچر شده می کند، اما محتویات آن هنوز کاملا از لایه ی خارجی، خارج نشده اند. به عبارت دیگر، کل محیط دیسک (360 درجه) به صورت متقارن یا نامتقارن دچار برآمدگی می شود.

برآمدگی لاستیک ماشین که مثل برآمدگی دیسک کمر و گردن در بالجینگ دیسک است
برآمدگی لاستیک ماشین که مثل برآمدگی دیسک کمر و گردن در بالجینگ دیسک است

تفاوت بالجینگ دیسک با فتق دیسک

  • در بالجینگ دیسک (برجستگی) کل محیط دیسک متورم شده و بیرون زده است، اما پارگی کامل رخ نداده
  • اما در فتق دیسک یا Herniated Disc که مرحله ی پیشرفته تر بیماری است دیسک بیرون زدگی بیشتری دارد و در آستانه ی پارگی کامل لایه ی بیرونی دیسک و اکسترود شدن دیسک قرار دارد که در اغلب موارد به تنگی کانال نخاعی و فشار بالا روی ریشه های عصب می انجامد.
تصویر ستون فقرات با دیسک بالج شده و هرنی شده یا همان فتق دیسک
تصویر ستون فقرات با دیسک بالج شده و هرنی شده یا همان فتق دیسک

علائم اصلی بالجینگ دیسک

علائم به محل برجستگی در ناحیه ی کمر و گردن و میزان فشردگی اعصاب بستگی دارد اما می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. درد موضعی: احساس درد مبهم یا شدید در ناحیه آسیب دیده (کمر یا گردن)
  2. درد انتشاری (رادیوکولوپاتی): اگر برجستگی به عصب فشار آورد درد به اندام ها تیر می کشد به عنوان مثال اگر دیسک بالج شده در ناحیه ی کمر باشد فشار به اعصاب سیاتیک وارد می شود و درد به پا انتشار پیدا می کند اگر در ناحیه ی گردن باشد به دست و بازوها
  3. بی حسی و گزگز: احساس مورمور شدن یا خواب رفتگی در پاها و یا دست ها
  4. ضعف عضلانی: کاهش قدرت در ماهیچه های تحت تاثیر عصب

راهکار های درمانی دیسک بالج شده: چه باید کرد؟

درمان بالجینگ دیسک معمولا یک رویکرد چند وجهی است که شامل استراحت نسبی، کشش ستون فقرات، اصلاح سبک زندگی و در موارد نادر، مداخله پزشکی است.

1.استراحت نسبی و مدیریت درد

در مراحل حاد، استراحت کوتاه مدت (بین یک تا دو روز) توصیه می شود. استفاده از کمپرس سرد در روزهای اول برای کاهش التهاب و سپس کمپرس گرم برای شل شدن عضلات می تواند مفید باشد. داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی با تجویز پزشک کمک کننده هستند.

2.ترکشن ستون فقرات

کشش ستون فقرات یا به اصطلاح ترکشن اصلی ترین درمان مشکلات دیسک از جمله بالجینگ دیسک یا دیسک برجسته است. طبق این روش ستون فقرات تحت کشش کنترل شده قرار می گیرد و با افزایش فاصله ی میان مهره ای دیسک بالج شده به جای خود باز میگردد و همچنین با افزایش گردش خون در ناحیه ی تحت کشش به بازسازی بافت های آسیب دیده کمک می کند.

دستگاه کشش کمر و گردن LCEM مراکش
کشش ستون فقرات با دستگاه ترکشن مراکش

3.ورزش و حرکات اصلاحی برای تقویت عضلات

هدف از این کار حمایت بهتر ستون فقرات توسط عضلات بدن است

  • تقویت عضلات شکم و کمر: این کار بدون ایجاد فشار مستقیم بر دیسک ها عضلات نگهدارنده ستون فقرات را تقویت می کند
  • کشش همسترینگ: کشیدگی زیاد عضلات پشت ران، کشش زیادی بر روی پایین کمر وارد می کند اما کشش ملایم به کاهش این فشار کمک می کند.
  • پیاده روی: پس از کاهش درد انجام پیاده روی و کاهش وزن تاثیر مستقیم روی کاهش فشار ستون فقرات خواهد داشت.

4.تغذیه مناسب برای سلامت دیسک

سلامت دیسک ها ارتباط مستقیمی با تغذیه و هیدراتاسیون (آب رسانی) دارد.

گروه غذایینمونه هانقش در سلامت دیسک
پروتئینمرغ، ماهی، تخم مرغ، حبوباتساختاردهی و ترمیم بافت های همبند و غضلات
آنتی اکسیدان هاتوتها، زردچوبه، سبزیجات برگ سبز مثل اسفناج، کلم و…مبارزه با التهاب ناشی از آسیب دیسک
کلسیم و ویتامین Dلبنیات، ماهی های چرب، نور خورشیدحفظ استحکام استخوانی اطراف دیسک
چربی های سالم امگا-3دانه کتان، گردو، ماهی سالمونکاهش التهاب عمومی بدن
آبنوشیدن حداقل 8لیوان آب در روزحفظ خاسیت هیدراتاسیون و انعطاف پذیری دیسک چرا که دیسک عمدتا از آب تشکیل شده است

نکته مهم: از مصرف بیش از حد غذاهای فرآوری شده، قندهای ساده و چربی های اشباع که محرک اصلی التهاب هستند اجتناب کنید.

پیشگیری: چگونه از بالجینگ دیسک جلوگیری کنیم؟

بهبود دیسک نیازمند تغییرات پایدار در عادات روزانه است:

  1. حفظ وزن ایده آل: اضافه وزن فشار مضاعفی بر دیسک های کمری وارد می کند.
  2. اصلاح وضعیت نشستن (پوسچر): استفاده از صندلی های ارگونومیک و حفظ قوس طبیعی کمر در حین کار.
  3. بلند کردن صحیح اجسام: همیشه از پاها و زانوها استفاه کنید و کمر را صاف نگه دارید نه اینکه کمر را خم کنید.
  4. ترک سیگار: سیگار کشیدن گردش خون به دیسک ها را مختل کرده و باعث دیهیدراته شدن دیسک می شود و همچنین روند بهبودی را کند می کند.
  5. تقویت عضلات مرکزی بدن: با تقویت عضلات شکم، کمر و باسن، این عضلات از ستون فقرات و دیسک ها حمایت می کنند و فشار را کاهش میدهند.

چه زمانی نیاز به جراحی دیسک است؟

در اغلب موارد (بیش از90درصد)، بالجینگ دیسک بدون نیاز به جراحی و تنها با انجام ترکشن و موارد ذکر شده در بالاتر همین مقاله بهبود می یابد. جراحی تنها صورتی مد نظر قرار میگیرد که بیمار کنترل مچ پای خود را از دست بدهد و علائمی مانند عدم کنترل ادرار داشته باشد.

جمع بندی:

بالجینگ دیسک یک وضعیت شایع اما قابل مدیریت است. با درک صحیح از مکانیسم آن، انجام ترکشن ستون فقرات، اجرای تمرینات تقویتی منظم، پیروی از یک رژیم غذایی ضد التهاب، و توجه به ارگونومی بدن در طول روز، می توان درد را به طور موثری کنترل کرد و به یک زندگی فعال بازگشت.

درمان کمر درد ناشی از دیسک کمر و انواع روش های آن

در این نوشتار قصد داریم تا بیماران را با روشها و متدها و یا مدولاتیه های مختلف درمان دیسک کمر و گردن و یا بطور کل بیماریهای ستون فقرات آشنا کنیم. و از مزایا و معایب روشهای مختلف صحبت کنیم. البته بیمار بایستی با مشاوره با پزشک مورد اعتماد خود راه درمان را انتخاب نماید. چرا که درمان دیسک کمر و سیاتیک در حوزه تخصص پزشکان و کارشناسان مربوطه است .

درمان کمر درد با استفاده از ترموتراپی:

درمان کمر درد با ترموتراپی یا همان گرما درمانی و یا سرما درمانی

این تکنیک با استفاده از سرد کردن و یا گرم کردن بدن انجام می شود و منظور از آن فعال کردن بدن برای درمان خود و التیام درد است. یعنی اینکه فیزیوتراپ کمر بیمار را سرد و یا گرم می کند تا این بخش از بدن بتواند خود را ترمیم کند و کمر درد کم شود. به طور کلی ترموتراپی به دو بخش گرما درمانی وسرما درمانی تقسیم می شود.

گرما درمانی در درمان درد کمر:

فیزیوتراپ ها معقدند افزایش گردش خون در بخشی از کمر و یا گردن که درد می کند ، باعث بهبود و درمان می شود. بنابراین با استفاده از روشهای زیر سعی در ایجاد گرما و کمک به درمان کمردرد و گردن درد و دردهای اسکلتی عضلانی می کنند:

  • کیسه آب گرم
  • پدهای حرارتی که میتواند بصورت الکتریکی یا غیر الکتریکی باشد
  • بطری آب گرم
  • سونای گرم و حمام
  • دیاترمی که یک دستگاه الکتریکی است که با ایجاد امواج مغناطیس و اولترا سوند باعث ایجاد گرما در بافت نرم بدن می شود.
  • اشعه مادون قرمز و امواج فرا صوت که جزو امواج الکترومغناطیس هستند و به کمک دستگاه به عضوی از بدن که درد می کند تابانده می شوند.

به نظر می رسد که این روش ویژگی درمانی چندانی برای مشکلات دیسک کمر و گردن بیمار ندارد و اگر هم دارد برای بافت نرم بدن است و عمیق نیست. البته افرادی که دارای بیماری های قلبی و عروقی، بیماری های پوستی و دیابت هستند نباید از این روش استفاده کنند.

سرما درمانی در درمان درد کمر:

سرما درمانی و یا کرایوتراپی به کمک روشهای زیر ایجاد و انجام می شود:

  • ژل یخ زده و یا بسته یخ
  • برخی از اسپری های یخ و خنک کننده
  • حمام سرد و یا حمام یخ

درمان کمر درد با روش اولتراسوند

می توان گفت اولتراسوند از جمله روشهای گرمادرمانی است چرا که فیزیوتراپ سعی میکند به کمک دستگاه اولتراسوند گرما را به بخشی از بدن که دچار التهاب است برساند. فرض کنید که بیمار دچار کمردرد شده است، در این حالت فیزیوتراپ پراب ( یک لایه نازک دایره ای شکل) را روی کمر بیمار که از قبل ژل زده است قرار می دهد. سپس با تعیین مدت زمان و شدت امواج، آن ناحیه از بدن را که پراب ها قرار دارند به مدت چند دقیقه گرم میک ند و امیدواراست که این کار به درمان کمک کند. هرچند این روش ممکن است برای بافت نرم کمی مفید باشد اما برای درمان بیماریهای دیسک کمر و گردن تاثیر چندانی ندارد. گاهی این روش مشکلاتی نظیر بورسیت، التهاب تاندون ها، کشیدگی و پارگی عضلات و ایجاد صدمه در رباط ها را به دنبال دارد.

لیزر درمانی

لیزر درمانی نیز یکی دیگر از روشهایی است که برای درمان بیماریهای دیسک کمر و گردن استفاده می شود. میتوان گفت لیزر درمانی به دو بخش عمده لیزر پر توان و لیزر کم توان تتقسیم می شود.

لیزر کم توان

اگر فیزیوتراپ با شدت تابش نور در محدوده پایین یعنی حداکثر تا 800 نانومتر، و با توان کمتر از 250میلی وات برای درمان از امواج لیزر استفاده کند، میگوییم که لیزر کم توان استفاده شده است. فیزیوتراپها امیدوارند که این روش برای بهبود متابولیسم سلولی مناسب یاشد و با بافت نرم بدن وارد کنش شوند و برای بهبود و درمان مناسب باشند. بیماران پس از دریافت این درمان حس خوبی دارند که البته پایدار نیست و پس از گذشت زمان کمی از بین می رود.

لیزر پرتوان

اگر پزشک و یا فیزیوتراپ از امواجی با توان بالاتر از 500 میلی وات برای درمان بیمار استفاده کند می توان گفت که از لیزر پرتوان را به کار گرفته است. تراپیستها معتقدند که استفاده از این روش درمانی دارای عوارض جانبی کمی است و بهبودی پایدارتری برای بیمار ایجاد میکند.

اگر بیماری تصمیم گرفت که با این روش دیسک کمر و گردن خود را درمان کند، بهتر است به پزشک مراجعه کند چرا که عوارض و مشکلاتی که این روش دارد برای پزشکان شناخته شده تر است و پزشکان سعی می کنند آنها را به کمترین مقدار برسانند. البته در نظر داشته باشید عوارضی نظیر مشکلات پوستی، تشدید مشکلات قلبی و عروقی را به دنبال دارد. هرچند آثار درمانی آن از لیزر کم توان پایدارتر است اما در کل، پس از مدتی بیماری که هزینه زیادی برای انجام لیزر پرتوان کرده است با بازگشت درد مواجه می شود.
نکته ای که بایستی بیماران در نظر داشته باشند این است که برخی از پزشکان از این روش به عنوان ” جراحی دیسک کمر با لیزر” نام می برند . در صورتی که اینگونه نیست و برخی پزشکان برای اینکه به بیمار القاء کنند که این یک روش جراحی است اما در مقایسه با عمل جراحی بسیار کم عارضه تر است از این عبارت استفاده می نمایند. تا بیمار را برای دریافت این روش درمانی متقاعد کنند.

در علم پزشکی برای درمان دیسک کمر و گردن، سیاتیک و تنگی کانال نخاعی هیچ نوع عمل جراحی بسته، عمل جراحی دیسک با لیزر و عباراتی شبیه این وجود ندارد و برای اغوای بیماران و کم خطر جلوه دادن این کار درمقایسه با عمل جراحی استفاده می شود. هرچند امروزه عمل جراحی در کشورهای پیشرو در علم پزشکی منسوخ شده است و قیاس روش درمانی با عمل جراحی صحیح نیست.

درمان کمر درد با الکتروتراپی:

به این روش درمان مغناطیس تراپی هم گفته می شود. در این روش تراپیست از پالس های کوچک و آرام برای تحریک سلول ها و بازیافت آنها استفاده میکند. استفاده از این روش برای درمان بیماری های دیسک ستون فقرات به ندرت استفاده می شود و ممکن است برای درمان مشکلات عضله کمر و گردن به کار گرفته شود. جلسات درمانی بایستی در هفته یکی دو بار و به مدت چند ماه انجام شود.

درمان کمر درد و دیسک کمر با استفاده از الکتروتراپی یا تنس الکتریکی

میتوان روشهایی نظیر تحریک الکتریکی عصبها از راه پوست یا همان تنس، اولتراسوند، مگنت تراپی و حتی لیزر درمانی را به نوعی زیرمجموعه این روش دانست. اما به طور عام وقتی صحبت از روش الکتروتراپی می شود باید همان تنس ( Tens) را در نظر گرفت. در روش الکتروتراپی با دستگاه تنس (Tens) پدهای نازکی روی ناحیه ای که لازم است قرار می دهند و سپس یک جریان ضعیف الکتریکی کنترل شده را به کمک این پدها به بدن منتقل می کنند. طبعی است که این روش دارای عارضه کمتری است البته تاثیر درمانی چندانی ندارد و بیمار در زمان کوتاهی حس درمان و بهبود را از دست می دهد و به وضع سابق برمی گردد.

کایروپراکتیک ها برای درمان کمر درد چه می کنند؟

امروزه در ممالک پیشرفته علم پزشکی برای درمان دیسک کمر و گردن، سیاتیک و مشکلات اسکلتی عضلانی به شیوه هایی روی آورده اند که ریشه در تاریخ دارد و به همین خاطر در کشوری مانند کانادا، در رشته کایروپرکتیک به تربیت متخصص می پردازند. روشهای درمانی در این بخش بدون استفاده از دارو و به صورت کم عارضه و یا بی عارضه تعریف می شوند. قدمت این تخصص دانشگاهی در کشورهای دیگر حدد 80-90 سال و در کشور ایران به حدود 20 سال پیش باز میگ ردد. عمده متخصصین کایروپراکتیک از کشورهایی نظیر امریکا و کانادا فارغ التحصیل شده اند. میتوان این روش درمانی را به صورت زیر تفکیک نمود.

الف) انرژی عضله:

: برای درمان گرفتگی عضلات در ناحیه کمر و گردن مناسب است.

ب) کشش عضله:

برای کاهش و رفع گرفتگی عضلات و آزاد سازی انها استفاده می شود. این کار ممکن است با دست و یا لوازم و تجهیزاتی انجام شود.

ج) آزاد سازی مفاصل یا میوفاسیال:

برای کاهش درد و التهابات در نواحی اطراف مفاصل می شود.

د) کشش ستون فقرات یا ترکشن:

برای درمان بیماریهای دیسک کمر و گردن، سیاتیک، تنگی کانال نخاعی، برخی از انواع سردرد و درد دستان و بازو و کتف ناشی از دیسک گردن استفاده می شود. این عمل ممکن است با دستگاه ها و یا تخت ترکشن در مطب توسط پزشک و یا به کمک دستگاه تراکشن خانگی در منزل و توسط بیمار انجام شود.

اگر بیمار باردار باشد، دارای پروتز یا به اصطلاح پلاتین در ناحیه ستون فقرات باشد، پوکی استخوان داشته باشد و ارتریت التهابی و تومور داشته باشد بهتر است از این روشها استفاده نکند. نتایج این روش در مقایسه با سایر روشها، پایدارتر و سریع تر هستند. برای اطلاعات بیشتر از محدودیت های دیگر دستگاه های فیزیوتراپی خانگی کلیک کنید.

درمان کمر درد با طب سوزنی:

درمان کمر درد با استفاده از طب سوزنی یا همان درای نیدلینگ یا سوزن خشک

از جمله روشهای درمانی بسیار قدیمی است که در کشورهای شرقی همچون چین و کره دارای جایگاه خاصی است. گرچه گاهی از اصطلاح سوزن خشک یا Dry needling نیز برای این روش استفاده می شود اما تمام اشکال مختلف آن ریشه در طب سنتی چین دارد.

مکانیسم کار بدین شکل است که با ورود سوزن به منطقه مورد نظر، تحریک مکانیکی ایجاد می شود و نقاط ماشه ای غیرفعال می شوند. نقاط ماشه ای یا تریگر پوینت، نوعی از سفتی عضلانی است که در یک منطقه ایجاد شده است. این روش برای درمان گرفتگی عضلات در ناحیه کمر و گردن با انجام برخی تمرینات کششی مناسب است و البته هزینه چندانی ندارد. عارضه جانبی این روش تا حدود زیادی به تبحر و تسلط فیزیوتراپ بستگی دارد. بهداشت سوزن های مورد استفاده، تبحر درمانگر، شناسایی نقاط ماشه، التهابات و ایجاد کبودی در محل سوزنها و عفونت را بایستی برای انجام این روش در نظر داشت.